بسی رنج بردم در این سال سی
- شاعر:
- فردوسی
- دوره:
- سدهٔ چهارم هجری
- Naqqāli-Blues Fusion
موسیقی و صدا با هوش مصنوعی ساخته شده · شعر در مالکیت عمومی
شعر
بسی رنج بردم در این سال سی
عجم زنده کردم بدین پارسی
پی افکندم از نظم کاخی بلند
که از باد و باران نیابد گزند
نمیرم از این پس که من زندهام
که تخم سخن را پراکندهام
بسی رنج بردم در این سال سی · ابیات مشهور منسوب به فردوسی — شاهنامه
دربارهٔ شعر
فردوسی پس از سی سال رنج بر سرِ شاهنامه اعلام میکند که عجم را بدین پارسی زنده کرده است — کاخی بلند از نظم برافراشته که از باد و باران گزند نمییابد، و بدین سخن هرگز نخواهد مرد.
معنی و پیشینهٔ شعر
«بسی رنج بردم در این سال سی / عجم زنده کردم بدین پارسی» — مشهورترین ابیاتِ منسوب به فردوسی دربارهٔ سرگذشت شاهنامه است: سی سال رنج، و برافراشتن «کاخی بلند از نظم» که از باد و باران گزند نمییابد. شاعر میگوید چون تخم سخن را پراکنده است، از این پس نمیمیرد.
این ابیات — که اصالت برخی از آنها میان پژوهشگران شاهنامه محل بحث است — به بیانیهٔ زندهماندنِ زبان و هویت فارسی بدل شدهاند. در این نشست، همین بیانیه با تلفیق نقالی و بلوز خوانده میشود؛ پیوند دو سنتِ روایتگری.
پشت این ابیات، سرگذشت خودِ شاهنامه ایستاده است: نزدیک به سی تا سیوپنج سال سرایش که در حدود سال ۴۰۰ هجری (۱۰۱۰ میلادی) به پایان رسید، حدود پنجاه هزار بیت — و افسانهٔ صلهٔ ناچیز سلطان محمود که گرد سالهای پایانی شاعر تنیده شد. آن ادعا بهمعنای دقیق کلمه درست از آب درآمد: هزار سال بعد، «کاخ بلند نظم» همچنان برپاست و فارسیزبانان ابیات فردوسی را کمابیش همانگونه میخوانند که او سرود.
بشنوید